AS13100, uçak motoru tasarım ve üretim organizasyonları için AESQ'nun (Aerospace Engine Supplier Quality) hazırladığı kalite yönetim sistemi şartlarıdır. AS9100 ve AS9145'in üzerine ek gereklilikler getirir ve motor üreticisi müşteriniz sözleşmeyle aktardığında uygulanır. AVIDEF, mevcut AS9100 sisteminizi AS13100'ün ve RM13000 referans kılavuzlarının beklediği seviyeye taşır.
Uzun yıllar her motor üreticisi tedarikçilerine AS9100'ün üzerine kendi ek kalite şartnamesini uyguladı. Birden fazla motor üreticisine parça veren bir tedarikçi, aynı konu için farklı formlar ve farklı beklentilerle çalışmak zorunda kalıyordu. Bunu ortadan kaldırmak için Rolls-Royce, Pratt & Whitney, GE ve Safran Aircraft Engines 2013'te AESQ'yu kurdu; Honeywell, GKN, MTU, PCC, IHI ve Howmet de standardı yazan SAE G-22 komitesine katıldı.
Ortak çalışmanın sonucu olan AS13100 ilk kez Mart 2021'de yayımlandı ve daha önce ayrı ayrı yayımlanan AS13000, AS13002, AS13003, AS13004 ve AS13006 standartlarının yerini aldı. Güncel revizyon Nisan 2025'te yayımlanan AS13100 Rev A'dır. Standart kendiliğinden uygulanmaz; motor üreticisi ya da onun tedarikçisi sözleşmeyle aktardığında bağlayıcı olur. Örneğin Pratt & Whitney, tedarikçilerinden 1 Ocak 2023'ten itibaren AS13100'e uymalarını istedi.
Türkiye'de motor parçası üretiminin merkezi Eskişehir. 1985'te TUSAŞ, GE, TSKGV ve Türk Hava Kurumu ortaklığıyla kurulan TEI'nin çevresinde talaşlı imalat, özel proses ve ölçüm alanlarında çalışan geniş bir tedarikçi ağı oluştu. Milli motor programları bu ağı büyütüyor: Türkiye'nin ilk milli turbofan motoru TEI-TF6000 Şubat 2024'te ilk kez çalıştırıldı.
Motor parçalarında beklenti diğer havacılık parçalarından daha sıkı: dönen parçalar, yüksek sıcaklık ve yüksek devirde çalışan bileşenler, izlenebilirliği tek tek takip edilen seri numaralı parçalar. Kurucumuz Nazif Güngör'ün 24 yılı TEI'de, motor parçalarının ölçümü, kalite planlaması ve tedarikçi geliştirmesi üzerinde geçti; AS13100 uyum sürecinin çalışma programlarında aktif görev aldı. Motor üreticisinin tedarikçisinde görmek istediği disiplini bu deneyimden tanıyoruz.
AS13100'ün farkı, kalite sisteminin istatistiksel ve önleyici araçlarla işletilmesini istemesidir. AS9100 "süreçlerinizi izleyin" der; AS13100 bunun hangi araçlarla, hangi derinlikte yapılacağını tarif eder. Gereklilikler, her biri bir konuyu ayrıntılandıran ve AESQ'nun sitesinden ücretsiz indirilebilen RM13000 referans kılavuzlarıyla desteklenir:
AS13100 Rev A'yı, ilgili RM kılavuzlarını ve müşterinizin aktardığı gereklilikleri ekibinizle gözden geçirir, mevcut sistemin boşluklarını çıkarırız.
Temsil gücü yüksek bir parça ailesi seçer, tüm zinciri önce onun üzerinde kurarız; böylece sistem kâğıtta değil, gerçek bir üründe çalışır.
Proses akışından PFMEA'ya, PFMEA'dan kontrol planına ve iş talimatlarına uzanan zinciri pilot ürün üzerinde birlikte oluştururuz.
Kritik karakteristiklerin ölçüm sistemlerini analiz eder, istatistiksel proses kontrolünü ve gerekiyorsa alternatif muayene sıklığı planını devreye alırız.
8D disiplinini gerçek uygunsuzluklar üzerinde oturtur, alt tedarikçi yönetimini risk temelli hâle getiririz.
İç denetimle sistemin çalıştığını kanıtlar, pilot üründe kurulan yapıyı diğer parça ailelerine yayarız.
AS9100 belgeli bir firmada AS13100'e geçiş çoğunlukla 6–9 ay sürer ve üretim durmadan, üretimin içinde yapılır. Çalışma 3 günlük AS13100 eğitimimizle başlar; sonrasındaki destek için çalışma planını talebinize göre birlikte hazırlarız. Süreyi belirleyen başlıca etkenler: parça ailesi ve karakteristik sayısı, özel proses ve alt tedarikçi sayısı, ölçüm altyapısı ve istatistik bilgisi, mevcut PFMEA ve kontrol planlarının durumu ve müşterinizin geçiş takvimi.
Bu hizmeti Nazif Güngör yürütür: TEI'de 24 yıl kalite ve tedarikçi geliştirme görevlerinde çalıştı; AS9100D iç denetçi ve Altı Sigma Yeşil Kuşak sertifikalarına sahip.
AS13100 AS9100'ün yerine geçmez, üzerine ek gereklilikler getirir. En büyük iş genellikle APQP/PPAP, PFMEA ve kontrol planı zincirini, ölçüm sistemleri analizini ve istatistiksel proses kontrolünü gerçek ürünler üzerinde işletmektir. GAP analiziyle sizin için hangilerinin eksik olduğunu netleştiririz.
Müşteriniz motor tedarik zincirindeyse büyük ihtimalle evet. AS13100, motor üreticisinin tedarikçilerinden kendi alt tedarikçilerini de yönetmesini ister; gereklilikler bu yolla sözleşmeyle aşağıya aktarılır. Siparişlerinizdeki kalite şartlarını birlikte inceleyebiliriz.
RM13002'nin konusu olan bu planlar, prosesin yeterli ve kararlı olduğu istatistiksel olarak gösterilen karakteristiklerde her parçayı ölçmek yerine örnekleme ile muayene yapılmasına izin verir. Önce ölçüm sisteminin güvenilir olduğunu (MSA) ve prosesin kontrol altında olduğunu (SPC) kanıtlamak gerekir; bu yüzden plan, AS13100 hazırlığının sonunda gelen ve muayene yükünü gerçekten azaltan bir kazanımdır.
Tek başına kalite mühendisi değil, prosesi bilen çok disiplinli bir ekip: üretim, proses mühendisliği, kalite ve gerekiyorsa bakım ile operatörler. PFMEA'nın değeri sahadaki gerçek hata türlerini yakalamasından gelir; masa başında tek kişinin doldurduğu PFMEA, kontrol planını besleyemez. Biz ilk PFMEA'ları bu ekiple birlikte, pilot ürün üzerinde hazırlıyoruz.
AESQ, referans kılavuzlarını kendi sitesinde ücretsiz yayımlıyor. Kılavuzlar standardın ne istediğini değil, nasıl uygulanacağını anlatır; hangi kılavuzun sizin süreçleriniz için öncelikli olduğunu GAP analizinde belirleriz.
AS13100 Rev A Nisan 2025'te yayımlandı. Müşteriniz yeni revizyona geçiş için bir takvim duyurduysa, değişen maddeleri mevcut sisteminizle karşılaştırıp geçiş planını o takvime göre çıkarırız.
Firmanızın bugünkü durumunu ve hedef takviminizi kısaca yazın; kapsamı ve izlenecek yolu birlikte netleştirelim.
Teklif ve bilgi talebi